Gürültülü tüketime karşı yavaşlık ve dinginlik

Gürültünün ve görgüsüzlüğün hakim olduğu bir zamanda; görünmenin, gözetlemenin ve tüketmenin “değer” haline getirildiği, insanın hem tüketiciye hem de nesneye dönüştürüldüğü bir yüzyıldayız.

Organiklerin değil, inorganik olanların tercih edildiği bu çağda, neoliberal kapitalist sistem tarafından her şeyi hesaplayan insan piyasaya sürülmüş durumda. Bu insan, doğaya uygun yaşamayı unutmakla kalmıyor, aynı zamanda onu sistemin istediği şekilde tüketip yok etmeye uğraşıyor. Dolayısıyla anlamak yerine istila etmeyi seçen çoğunluk alçakgönüllülüğü, sessizliği ve kendisi gibi olmayanı ya da kendisine benzemeyeni hedef tahtasına oturtuyor.

Aynı insan, sistemin sunup pazarladığı “mikro-özgürlüklere” hapsolurken hep daha fazlasını istiyor, bir türlü tatmin olmuyor, nitelik yerine niceliğe yöneliyor ve yaşamını teknolojiye bağımlı hale getiriyor. Dolayısıyla “yeterli kadar çoktur” değil, “çok olan asla yetmez” diyerek sade ve yalın yaşamaktan uzaklaşıyor.

Bu hız çağında Jérôme Brillaud, akıntının tersine dikkat çekerek sakinlik ve küçülme için bir çağrı yaptığı ‘Basit Yaşama Felsefesi’nde Diogenes’e, Henry David Thoreau’ya, Kiniklere, Jean-Jacques Rousseau’ya ve daha pek çok isme selam gönderiyor.

KONFOR UĞRUNA ‘İYİ YAŞAMA’DAN VAZGEÇMEK

“Basit” kelimesi “sakillik” ve “kolaylık” gibi olumsuz çağrışımlara götürebilir bizi. Brillaud ve onun kitapta andığı isimler ise “basit” dediğinde yalınlığı ve sadeliği kastediyor.

“Sağ olmanın” yaşamak anlamına gelmediği, daha doğrusu yaşamayı karşılamadığını hatırlatan yazar, Eski Yunan’dan bu yana tartışılan bu konuyu didiklerken günümüzdeki imkanlar ve tüketim kültürü düşünüldüğünde basit, sade ve yalın yaşamanın ne kadar mümkün olduğunu sorguluyor.

Doğabilimcilerin biyolojik yaşamla ilgilendiğini, felsefecilerin ise “iyi yaşama”yı tartıştığını hatırlatan Brillaud, biyolojik yaşamın konforu uğruna “iyi yaşama”dan vazgeçildiğini; insan elinden çıkma ekolojik felaketlerin bu şekilde belirdiğini, üretilen biyopolitikanın insanı ve doğayı tükettiğini söylüyor.

Hayatın gürültüsünü susturmayı basit yaşamanın temeline yerleştiren yazara göre sessizliğe dikkat kesilmek ve ona ayak uydurmak bir sonraki eylem. Söz konusu yaşama biçimine ulaşmanın diğer adımı ise parçalananları toparlamak; yalınlığın iyileştiriciliğine erişmek için bu bir gereklilik. Organik olana atıf yapan Diogenes ve Kinikler de bu bağlamda verilebilecek örneklerden.

Brillaud, “basit yaşam”ın neye denk geldiğini ve nasıl mümkün olacağını tarif ederken zamanın ruhunu eleştiriyor: “Basit yaşam ifadesi, diğer şeylerin yanı sıra kendi kendine yeterlilik ve özerklik, ihtiyat ve özgürleşme, temas ve bütünlük, ilgi ve özen kavramlarıyla birlikte, şeyleri oldukları gibi adlandırmayı da kapsar. ‘Gezegeni kurtarmak’ basit yaşamla iştigal edenlerin, pek haklı bir şekilde düsturu olmuştur. Fakat basitlikle yaşanan bir hayat özgürlüğe, adalete, alçakgönüllülüğe, eleştirel düşünceye ve insan olsun ya da olmasın başkalarına gösterilen özene de değer verir.”

Basitliğin özünün doğrudanlık ve dolaysızlık olduğunu söyleyen yazar, Sokrates’in basit yaşamayı “az ihtiyacın bulunması” ve “iyi dostların varlığı” diye açıkladığını hatırlatıyor. Bunun haricinde erdem, kendini tanıma, mutluluk arayışı, kanaatkârlık ve doğaya uyumluluk da iyi yaşamayla eşleştiriliyor.

Basit Yaşama Felsefesi, Jérôme Brillaud, Çevirmen: Burcu Tümkaya, 200 syf., Kolektif Kitap, 2024.

Brillaud, basit yaşamanın felsefi ve dinî açıklama ve uygulamalarının bulunduğunu tarihsel örnekler üzerinden anımsatırken meselenin saflığına ve ahlaki yönünü vurguluyor. Maddi zenginlikten sıyrılarak inzivaya çekilip iradesini güçlendirenlerden bahsederken özgürlüğün ve tevazunun basit yaşamanın ayrılmaz parçaları olduğunu hatırlatıyor.

Rousseau’nun doğaya dönüş, daha doğrusu doğaya uyum fikrinin basit yaşama düsturunun önemli bir aşaması olduğunu söyleyen Brillaud’ya göre düşünür, doğayı bilmek ve insanın kendisini bilmesi arasında güçlü bir ilişki kuruyor. “Burası bana ait” diyenlere inanıp destek verenler sayesinde tarihte yeni bir sayfa açıldığını düşünen Rousseau, doğanın ve toprakların çevrelenerek gaspların başladığını duyurmuştu. Dolayısıyla basit yaşama prensibinin yerini müşterek toprakların ve aklıselimin parsellemenin aldığını belirtmişti. Brillaud da basitliğin ve yalnızlığın kıskançlık, kibir, şiddet ve ihtiraslar nedeniyle yok olmaya yüz tuttuğunu vurgularken bir ayrımı anımsatıyor: “Toplumsal insan daima geleceğe odaklıdır ve hazırlıklı, uyumlu, uygun niteliklere sahip, yatkın ve deneyimlidir. Basit insan her şeye hazırdır çünkü herhangi özel bir şey için hazırlanmamıştır.”

GİRDABIN ÇEKİMİ

Gerek Rousseau gerek Thoreau, insanın makineleşmesine karşı çıkarken yalınlığı ve sadeliği savunarak kişilerin hem doğayla hem de başkalarıyla ilişkisini gözden geçirmesi için yollar açmayı amaçlamıştı.

Belki bir gereklilikten belki de bir kaçış nedeniyle Walden Gölü kıyısında, Ralph Waldo Emerson’ın evinde yaşayan Thoreau, az şeyle yetinirken hakiki yaşam ve ölüm üzerine düşünme fırsatı yakalamıştı. Alışkanlıkların, küçük “zaferlerin” ve yüzeyselliğin, sadeliği ve yalınlığı örselediği sonucuna varan Thoreau, bilgeliği “yaşama uğraşı” olarak tanımlamıştı. Brillaud, bahsi geçen bu üç ismin basit yaşama kavrayışını yorumlarken yeni yaşam biçimlerine yönelttiği eleştirilere de değiniyor: “Rousseau, Thoreau ve Emerson nasıl geçinileceğinden ziyade hayatı daha basit kılmanın yollarıyla meşguldü. Nihayetinde onların ahlak anlayışı yaşamı her şeyin üstünde tutuyordu; yaşamın en büyük tezahürüyse ancak doğada bulunabilirdi. Basitliğin ortaya çıkardığı ve basit yaşamanın bilinçli ve kararlı eylemlerle sürdürmeye teşebbüs ettiği şey ‘girdabın çekimi’ yani yaşam enerjisidir. Üç filozof da yazdığı dönemlerde meydana gelen değişimlerin son derece farkındaydı. Basitliğe olan ilgilerinin tanık oldukları devrimlerden kaynaklanması kuvvetle muhtemeldir. Onlara göre yeni yaşam biçimleri yaşamın karmaşıklığının hakkını teslim etmiyordu; hayatı ve yaşamayı bir dizi tüketici hırsına, otomatik faaliyetlere, bölücü uygulamalara ve kendi kendini bölme deneyimlerine indirgiyordu.”

Brillaud, Walter Benjamin’den esinlenerek zamanımızın gelişmişliği ve “fikir” zenginliği içinde basit yaşama eksikliğinin, insanı varoluşsal yoksunluğa götürdüğünü söylüyor. Dahası, yalın yaşamanın hafife alındığı bir zaman diliminde bulunduğumuz notunu düşüyor: “Hemen her şey hakkındaki anlık iletişim çağında, sözün Bulut’ta sonsuza dek kaldığı bir çağda dünyadan matemsiz, görülmeden, bilinmeden süzülüvermek korkutucu bir fikir hâline geliyor. Hepimizin hem karbon hem de dijital ayak izleri var. Bu dünyadan konuşulmadan ve takdir edilmeden ayrılmamıza engel olan yeni teknolojiler, hiçliği ve ölümü yenmek için görünüşte gelip geçici bir şekilde de olsa birçok yol sunuyor. Herkes sanal fakat kalıcı mürekkeplerle tam olarak kendine ait olmayan deneyimlere dair yazıyor.”

Brillaud, basit yaşamanın bir başka yönünün tüketim cazibesine karşı direnç geliştirmek ve daha fazlasını satın alma arzusunu dizginlemek olduğunu söylüyor. Neoliberal kapitalizmin zihni bulandıran faaliyetlerinin yarattığı etkiyi azaltma girişimi bu. Başka bir deyişle mevcut sistemin sürdürülebilirliğine çomak sokma ve sürekli büyüme düşüncesine karşı küçülmeyi savunabilme bilinci. Tüketimi körükleyen hızın yerine, yavaşlığı koyma gerekliliği. Brillaud’un deyişiyle basit yaşama, “uyuyan hayal gücünü uyandıran ve hayatın dingin sesini işitmeyi isteyenlere dünyada var olmaya ilişkin öneriler sunan” bir eylem. Buradan bakıldığında ve zamanımızın koşulları göz önüne alındığında hayli zor fakat imkânsız olmayan, kıymetli bir çaba.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
kralbet
ligobet
matadorbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
denemebonusuoyna.com
Deneme bonusu veren siteler
tuzla escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
romabet
matadorbet
erzurum escort
Pendik Escort
Matadorbet